Niet alleen bij erfpacht handelen gemeenten onrechtmatig…
Even ‘googlen’ op de zoektermen ‘gemeenten’ en ‘onrechtmatig’ levert een behoorlijke lijst met ‘resultaten’ op. Helaas komt het nog al eens voor dat gemeenten in ons land onrechtmatig handelen op allerlei terreinen. Dat maken wij vanuit ons vakgebied natuurlijk regelmatig mee. Onlangs bijvoorbeeld nog in een zaak van een boksschoolhouder in Schiedam versus de gemeente Schiedam inzake een erfpacht-conflict.
Al in 2005 verzocht onze cliënt de gemeente Schiedam, in verband met uitbreidingsplannen voor de boksschool, zijn erfpacht, dat medio 2011 zou aflopen, te verlengen. Vervolgens kreeg hij te horen dat dat niet mogelijk was, omdat aan het bedrijventerrein waar zijn boksschool is gevestigd een andere invulling werd gegeven. Wel was de gemeente bereid om aan onze cliënt een vergoeding te betalen, als de erfpachtovereenkomst eerder dan de einddatum zou worden beëindigd. Aangezien onze cliënt daar wel oren naar had, werden de onderhandelingen ingezet. Na maart 2009 liet de gemeente het lange tijd liggen en stelde zich vervolgens op het standpunt dat het erfpachtcontract medio 2011 was afgelopen, zodat geen vergoeding meer verschuldigd was. Dat was het begin van een slepend conflict, dat onlangs bij de rechtbank Rotterdam als volgt werd afgesloten:
“De rechtbank is van oordeel dat de Gemeente Schiedam onrechtmatig heeft gehandeld jegens ‘eiser’ door gedurende ruim een jaar op geen enkele wijze terug te komen op een in maart 2009 ingediend (vergoedings)voorstel. Uitgaande van het feitelijke gegeven dat de Gemeente en ‘eiser’ al sinds 2005 in gesprek waren over de aankoop van het erfpachtsrecht door de Gemeente, heeft de Gemeente aldus gehandeld in strijd met de - uit de algemene beginselen van behoorlijk bestuur voortvloeiende (vgl. artikel 3:1 van de Algemene wet bestuursrecht, hierna: Awb) - voor haar geldende zorgvuldigheidsnorm. Immers, de Gemeente wist dat het verstrijken van de tijd - en daarmee het naderen van de juridische einddatum van het erfpachtsrecht - meebracht dat de hoogte van de aankoopsom voor ‘eiser’ én voor de Gemeente zou afnemen.*
In dit specifieke geval moet de gemeente een nog nader vast te stellen vergoeding betalen aan onze cliënt.
De kern van deze kwestie is dat gemeenten nogal eens laakbaar handelen door onderhandelingen niet snel te voeren of allerlei voorbehouden te maken die ze vervolgens niet invullen. Te denken valt bijvoorbeeld aan het voorbehoud van goedkeuring gemeenteraad, maar dan vervolgens die goedkeuring van de gemeenteraad niet te vragen of daar heel traag in te zijn. Zoals uit deze uitspraak en anderen blijkt, moet een gemeente, zodra er een voorbehoud van goedkeuring gemeenteraad wordt gemaakt, er wel voor zorgen dat die goedkeuring ook zo snel mogelijk wordt gevraagd. Dat wordt nu eenmaal van een zorgvuldig handelende gemeente vereist. In alle gevallen is het voor gemeenten derhalve zaak om onderhandelingen te goeder trouw te voeren en vertragingen zoveel mogelijk te vermijden. Voor een rechtszoekende is het goed om te weten dat een gemeente zich behoorlijk dient op te stellen en dus voortvarend te werk moet gaan.
* Het vonnis is op www.rechtspraak.nl gepubliceerd onder nummer LJN: BT8470, Rechtbank Rotterdam , 370510 / HA ZA 11-142.