Eerst werknemer, daarna zzp'er bijna 15 jaar lang en toch geen arbeidsovereenkomst

Een werknemer blijft aan het einde van zijn arbeidsovereenkomst als zzp'er voor dezelfde organisatie werken en doet dat vervolgens bijna vijftien jaar lang. 

Juist in het huidige debat over schijnzelfstandigheid zou je kunnen verwachten dat zo’n constructie al snel alsnog als arbeidsovereenkomst wordt aangemerkt. Het Gerechtshof Den Haag komt in een recente uitspraak echter tot een andere conclusie.

De IT’er werkte aanvankelijk in loondienst bij de Unie van Waterschappen. Na het einde van zijn dienstverband ging hij via zijn eigen onderneming werkzaamheden voor De Unie verrichten. Toen die samenwerking in 2025 eindigde, stelde hij dat ook na zijn uitdiensttreding feitelijk sprake was gebleven van een arbeidsovereenkomst.

Het hof erkent dat er duidelijke omstandigheden zijn die daarvoor pleiten. Zo was hij eerder werknemer bij dezelfde organisatie, duurde de samenwerking uitzonderlijk lang en verrichtte hij de werkzaamheden steeds persoonlijk. Toch wegen volgens het hof de omstandigheden die wijzen op zelfstandig ondernemerschap zwaarder.

Daarbij kijkt het hof nadrukkelijk naar de manier waarop partijen hun verhouding in de loop der jaren daadwerkelijk hebben vormgegeven. De overeenkomsten van opdracht hadden steeds een bepaalde looptijd en over nieuwe overeenkomsten werd opnieuw onderhandeld. De opdrachtnemer deed tegenvoorstellen, liet zich adviseren en stelde in verschillende jaren zelf de overeenkomsten op. Ook de voorwaarden veranderden regelmatig. Zo liep het uurtarief uiteindelijk op tot € 79,00 ex btw en werd onder meer onderhandeld over de betalingstermijn en de intellectuele eigendomsrechten.

Ook in de dagelijkse uitvoering zag het hof kenmerken van zelfstandigheid. Hij kon zelf bepalen wanneer hij zijn uren werkte en declareerde maandelijks wisselende aantallen uren. Er waren zelfs maanden waarin niets werd gedeclareerd. Hij bracht btw in rekening, er werden geen loonheffingen of sociale premies ingehouden en hij verklaarde naast De Unie ook voor andere opdrachtgevers te werken. Daarnaast beschikte hij over een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering en liep hij, volgens het hof, een eigen commercieel risico.

Minstens zo relevant is de gezagsverhouding. Hoewel op papier evaluatiemomenten waren voorzien, vonden die in de praktijk niet plaats. Binnen De Unie was bovendien niemand die zijn werkzaamheden inhoudelijk kon beoordelen. Hij bepaalde zelf hoe hij zijn werkzaamheden uitvoerde. Voor De Unie telde vooral het resultaat. Ook hoefde hij zich niet aan alle interne regels en processen te houden en nam hij niet deel aan het reguliere tweewekelijkse medewerkersoverleg. Verder waren de daadwerkelijke werkzaamheden inhoudelijk ook voor een groot gedeelte veranderd ten opzichte van zijn taken als werknemer destijds.

Opvallend is tot slot, dat De Unie hem op enig moment heeft gevraagd of hij voor zijn werkzaamheden een arbeidsovereenkomst voor 16 uur per week wilde aangaan. Volgens het hof heeft hij dat aanbod zelf afgewezen.

Alles bij elkaar oordeelt het hof dat de arbeidsrelatie na beëindiging van het oorspronkelijke dienstverband daadwerkelijk van karakter was veranderd en dat er echt van een “zzp-overeenkomst” sprake was. Dat iemand eerder werknemer was, is dus een relevante omstandigheid, maar niet beslissend. Ook bij een zeer langdurige samenwerking met dezelfde organisatie kan sprake zijn van een echte overeenkomst van opdracht wanneer uit de onderhandelingen, contractvoorwaarden én feitelijke uitvoering voldoende ondernemerschap en zelfstandigheid blijken.

De Unie kwam overigens niet volledig zonder gevolgen uit de procedure. Omdat de opdrachtrelatie al meer dan tien jaar duurde en partijen afspraken hadden gemaakt over verdere verlenging, had De Unie volgens het hof minimaal zes maanden van tevoren moeten aankondigen dat de opdracht zou stoppen. Omdat dat niet was gebeurd, kreeg de zzp’er alsnog € 33.072,00 aan schadevergoeding.

Mocht u hierover vragen hebben, neem dan contact op met Dennis Oud, Tessa Sipkema, Elke Hofman-Bijvank of met mij. 

U leest de uitspraak hier.