Een ondergeschikte wijziging van een bouwplan: wat is de grens? 

Indien een bouwplan is ingediend bij de gemeente, kunnen in veel gevallen op een later moment nog kleine aanpassingen worden doorgevoerd. Belangrijk is dat het slechts gaat om aanpassingen van ondergeschikte aard. Het is dus niet de bedoeling dat het gehele ontwerp wordt aangepast.

Dit leidt vaak tot de discussie wanneer nog kan worden gesproken van een aanpassing van ondergeschikte aard, en wanneer de aanpassing zorgt voor een fundamentele verandering van het bouwplan.

Ook in de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 15 april 2026 speelde deze discussie. De initiatiefnemer diende eind 2023 een aanvraag in voor het plaatsen van vier chalets op een recreatieperceel in de gemeente Nijkerk. Omdat het bouwplan in strijd was met het bestemmingsplan, was het college voornemens om de aanvraag af te wijzen. In oktober 2024 werd echter een aangepast bouwplan ingediend. In dat bouwplan was onder meer de positie van de chalets veranderd en de inrichting van het perceel gewijzigd. Door de doorgevoerde wijzigingen had de initiatiefnemer volgens het college geen omgevingsvergunning meer nodig om het bouwplan te kunnen uitvoeren. Daar waren omwonenden het niet mee eens. Zij stapten naar de rechtbank.

Wat in deze zaak belangrijk was, is dat de originele aanvraag eind 2023 – voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet – was ingediend en de aanpassing van het bouwplan in oktober 2024, toen de Omgevingswet al wel gold. De vraag die moest worden beantwoord, was welke wetgeving moest worden toegepast; het oude recht of de sinds 1 januari 2024 geldende Omgevingswet.

In de basis geldt dat het oude recht van toepassing blijft, zo lang de aanpassingen aan het bouwplan van ondergeschikte aard zijn. Bij ingrijpendere wijzigingen moet het aangepaste bouwplan worden gezien als een nieuwe aanvraag en is de Omgevingswet van toepassing.

Volgens vaste rechtspraak moet per geval worden beoordeeld of een wijziging ondergeschikt is. Doorslaggevend daarbij is of nog gesproken kan worden van hetzelfde bouwplan.

In deze zaak oordeelde de rechtbank dat de doorgevoerde wijzigingen aan het bouwplan, onder andere het veranderen van de positie van de chalets en de inrichting van het perceel, niet als ondergeschikt kon worden gezien. De wijzigingen zorgen er namelijk voor dat de ruimtelijke uitstraling van het plan is veranderd, waardoor niet langer sprake is van hetzelfde bouwplan. Het college heeft daarom ten onrechte het oude recht van toepassing verklaard. In deze zaak maakte dit geen verschil, omdat het toetsingskader in het oude en het nieuwe recht hetzelfde is gebleven. Met deze uitspraak wordt echter wel een duidelijk kader gesteld aan het doorvoeren van wijzigingen aan een bouwplan.

Heeft u vragen over het aanpassen van een reeds ingediend bouwplan of twijfelt u of uw bouwplan wel voldoet aan de wet- en regelgeving? Neem dan contact op met Gerard van der Wende of met mij.

 U leest de uitspraak hier.