Een melding van een ambtenaar mag niet zorgen voor handhaving 📢

Veel gemeenten hebben een reactief handhavingsbeleid. Dat betekent dat over het algemeen alleen wordt gehandhaafd naar aanleiding van een melding of handhavingsverzoek van een derde(-belanghebbende). Dat komt omdat gemeenten vaak simpelweg niet de capaciteit hebben om actief ‘op zoek te gaan’ naar overtredingen. Maar wat nu als de melding niet wordt gedaan door een derde(-belanghebbende), maar door een ambtenaar?

Dat was de vraag die de rechtbank Overijssel moest beantwoorden in de uitspraak van 12 januari 2026. In deze zaak ging het om een woning in de gemeente Hengelo, waar meerdere airco’s waren geplaatst aan de buitenkant van de woning. Naar aanleiding van een melding van een medewerker van de gemeente heeft een toezichthouder van de gemeente een controle uitgevoerd en geconstateerd dat voor twee van de airco’s een omgevingsvergunning aangevraagd had moeten worden. Dat was niet gebeurd. Er werd vervolgens een last onder dwangsom opgelegd. De eigenaar van de woning was het daarmee oneens. Hij meende dat sprake was van strijd met het gelijkheidsbeginsel, omdat de gemeente had afgeweken van het eigen reactieve handhavingsbeleid, door te handhaven naar aanleiding van een melding van een ambtenaar.

De rechtbank stelt allereerst dat op grond van het gelijkheidsbeginsel een consistent en doordacht bestuursbeleid moet worden gevoerd. Het bestuur moet een algemene gedragslijn volgen ten aanzien van zijn optreden in individuele gelijke gevallen. Het is vaste rechtspraak van de Afdeling dat wel is toegestaan dat in het kader van het handhavingsbeleid prioriteiten worden gesteld met het oog op doelmatige handhaving. Zo mag prioritering onder meer inhouden dat bij bepaalde overtredingen alleen wordt gehandhaafd naar aanleiding van een klacht of een handhavingsverzoek van een belanghebbende.

In dit geval komt doorslaggevende betekenis toe aan het feit dat de melding is gedaan door een medewerker van de gemeente die niet kon worden aangemerkt als belanghebbende. De stelling van het college, dat het niet uitmaakt wie de melding doet, ook wanneer dat een medewerker van de gemeente is, wordt door de rechtbank niet gevolgd. De rechtbank oordeelde namelijk dat het beleid van het college niet anders kan worden uitgelegd dan dat het moet gaan om handhavingsverzoeken of meldingen van derde-belanghebbenden. Daar horen medewerkers van de gemeente niet onder te vallen, omdat het college op die manier alsnog in de hand heeft of en wanneer het wel en wanneer het niet tot handhavend optreden overgaat. Dat zou de schijn van willekeur met zich kunnen brengen.

De conclusie die uit deze uitspraak kan worden getrokken is dat de gemeente in beginsel enkel handelt op basis van meldingen en verzoeken van derden. Een melding van een ambtenaar mag niet leiden tot een controle, omdat het college daarmee alsnog zelf kan bepalen wanneer het handhaaft.

Heeft u vragen over een handhavingsverzoek of een handhavingsprocedure? Neem dan contact op met Gerard van der Wende of met Fleur Huisman.

U leest de uitspraak hier.