Proeftijd ≠ vrijbrief voor discriminatie

Een recente uitspraak van de kantonrechter in Utrecht laat dat weer eens scherp zien. Een werkneemster trad als onderzoeker in dienst bij een biotech start-up, dat die zich richt op de ontwikkeling van therapie tegen kanker. Op haar eerste werkdag vertelde zij dat zij zwanger was. Twee dagen later (na het weekend) volgde ontslag in de proeftijd. Volgens de werkgever: plotselinge financiële tegenvallers.

Dat verhaal hield geen stand.

Nog geen tien dagen later verscheen een vacature voor exact dezelfde functie. En niet veel later werd ook daadwerkelijk weer een onderzoeker aangenomen. Bijzonder dat het binnen zo’n korte tijd ineens weer beter zou gaan met de financiële situatie. De kantonrechter achtte de opgegeven reden van de werkgever dan ook niet aannemelijk. De gedragingen van de werkgever konden niet tot een andere conclusie leiden dan dat de zwangerschap de reden was voor het proeftijdontslag. Ook het verweer dat de werkgever niet wist van de zwangerschap werd verworpen: een direct leidinggevende wist dit wél, en die kennis wordt aan de werkgever toegerekend.

De kern: ja, een arbeidsovereenkomst mag in de proeftijd worden beëindigd. Een financiële reden is in beginsel een geldige reden voor ontslag in de proeftijd. Maar dat geldt niet als de werkelijke reden discriminatoir is. Zwangerschap is directe discriminatie op grond van geslacht. 

Het gevolg? Het proeftijdontslag was niet rechtsgeldig en werd vernietigd. De arbeidsovereenkomst liep door, met recht op loon. Ook de wettelijke verhoging werd toegewezen, gematigd tot 25%, vermeerderd met de wettelijke rente. In de praktijk kan dit ertoe leiden dat loon is verschuldigd over een periode waarin nauwelijks is gewerkt. De werkneemster heeft feitelijk geen dag hiervoor hoeven te werken: de uitspraak dateert van 29 december en in januari zou zij al bevallen. Het zwangerschapsverlof was toen vermoedelijk al ingegaan. Een immateriële schadevergoeding werd afgewezen, omdat niet was komen vast te staan dat zij geestelijk letsel had opgelopen.

Deze uitspraak is een duidelijke waarschuwing voor werkgevers: een beroep op financiële redenen moet consistent en geloofwaardig zijn. En belangrijker nog: zwangerschap mag nooit, ook niet impliciet, een rol spelen bij ontslag. Ook niet in de proeftijd.

Een link naar de uitspraak vindt u hier. 

Vragen over de proeftijd of een ontslag van een werknemer? Neem dan contact op met Dennis Oud, Elke Hofman-Bijvank of met Tessa Sipkema.